Zarys Historii Klubu Miłośników Militariów Polskich im. Andrzeja Zaremby

Celem Klubu jest stworzenie forum dla kolekcjonerów Poloniców przebywających na emigracji, którzy poprzez swoje kolekcje zachowują od zniszczenia przedmioty związane z historią Polski , jej losami i dorobkiem kulturalnym naszej Ojczyzny.

26 października 1986 roku w nowojorskim domu Andrzeja Zaremby zebrało się 9 osób. Obok gospodarza na spotkanie zostali zaproszeni; Jan Czas, Tomasz Jankun, Marek Kaleniecki, Tadeusz Kwiatkowski, Józef Malejka, Wiktor Sasadeusz, Zbigniew Tazbir i Witold Węgorzewski. Wszyscy znali się z licznych aukcji Poloników i innych imprez polonijnych orgnizowanych w obrębie Nowego Jorku. Łączyło ich również zamiłowanie do historii Wojska Polskiego, wszyscy byli kolekcjonerami obiektów związanych z naszą armią. Inicjatorem spotkania był Andrzej Zaremba. Na początku lat 80-tych myślał o re-aktywowaniu emigracyjnej „Broni i Barwy’, ale z różnych powodów pomysł ten nie został zrealizowany. Niezrażony tym , w kilka lat później postanowił powołać do życia organizację, która skupiałaby miłośników militariów i kolekcjonerów. Pomysł ten został przedstawiony na spotkaniu i przyjęty z ogromnym aplauzem przez obecnych gości. Szybko ustalono siedmiopunktowy statut organizacji, którą nazwano „Klub Miłośników Militariów Polskich - Broń i Barwa na Antypodach”. Wybrano koordynatora - Andrzeja Zarembę, jego zastępcą został Tadeusz Kwiatkowski.

Od początku istnienia Klubu przywiązywano wagę do jego elitarności. Aby zostać przyjętym w poczet członków należało mieć dwie osoby wprowadzające, poczym przejść okres trzymiesięcznego stażu, po tym okresie pozostali członkowie przyjmowali lub odrzucali kandydata. Do Klubu nie mogli wstępować pracownicy urzędów PRL-u, zawodowi oficerowie tzw. „Ludowego Wojska Polskiego” oraz zawodowi handlarze militariów. Dzięki tym rygorystycznym warunkom, które obowiązują poza niewielkimi zmianami do chwili obecnej, spotkania Klubu są prawdziwą rozkoszą dla jego członków.

Działalność Klubu od wielu lat głównie opiera się na organizowaniu zebrań raz w miesiącu u jednego z członków, na których omawiane są eksponaty bądź gospodarza spotkania, bądź też nowe nabytki gości. Na każde spotkanie gospodarz zobowiązany jest do wygłoszenia referatu. Zebrania nasze, od początku istnienia Klubu, łączą przyjemne z pożytecznym. Odbywają się zazwyczaj w soboty i trwają od wczesnych godzin popołudniowych do późnych godzin nocnych. Gospodarz obok referatu zobowiązany jest do przygotowania zimnych zakąsek, gorącego dwudaniowego obiadu oraz deseru.

Warto zwrócić uwagę, iż powołując naszą organizację specjalnie nie użyto nazwy „stowarzyszenie”. Nie pretendujemy do odgrywania roli „wiodącej organizacji polonijnej”, oficjalnie nie popieramy żadnej organizacji lub partii politycznej.

22 listopada 1987 roku Klub zmienił nazwę na „Broń i Barwa na Obczyźnie”, zaś po śmierci Andrzeja Zaremby (31 października 1989 roku) ponownie została zmieniona nazwa na „ Klub Miłośników Militariów Polskich im. Andrzeja Zaremby”. Głównym zamierzeniem tej zmiany było uczczenie tego wielkiego znawcy polskich militariów.

Wraz ze zmianą nazwy zmienił się status organizacji. Opracowano 19-to paragrafowy statut, na mocy którego wybrano czteroosobowy zarząd klubu. Opracowano odznakę klubową wraz z legitymacją ( odznaka przedstawia czapkę ułana Legii Nadwiślańskiej z okresu Pierwszego Cesarstwa). Uregulowano sytuację prawną Klubu.

Działalność i praca Klubu oscyluje w trzech wymiarach. Po pierwsze - głównym zamierzeniem jest utrzymanie i pogłębienie wzajemnych kontaktów pomiędzy członkami Klubu i tymi wszystkimi, którzy interesują się polskimi militariami. Polega to na wymianie informacji i pomocy w zakresie kolekcjonerskim. Temu głównie służą nasze spotkania czy też wspólne wyjazdy na liczne giełdy , targi czy też zwykłe bazary na których wielokrotnie nabywamy nasze eksponaty. Do końca 2001 roku odbyło się ponad 170 spotkań, na których wygłoszono ponad sto referatów. Klub miał zaszczyt gościć m.in. profesora Zdzisława Żygulskiego jun. (czterokrotnie), dr.Ryszarda Świątka, Wojciecha Grochowalskiego, Henryka Wieleckiego, Andrzeja Krzysztofa Kunerta, Renatę Wilewską i Kazimierza Doboszewskiego.

Drugim wymiarem jest działalność polegająca na popularyzacji idei kolekcjonerskiej, ochronie pamiątek kultury polskiej w Stanach Zjednoczonych oraz krzewieniu i utrzymaniu polskiego dziedzictwa narodowego. Działalność ta przede wszystkim skierowana jest do Polonii Amerykańskiej zarówno tej dawnej jak i najnowszej. Praca ta jest wielowarstwowa. Wielu z naszych członków ( Witold Ławrynowicz, Krzysztof Langowski, Mieczysław Rudek, Wojciech Budzyński, Piotr Kumelowski) publikuje na łamach prasy polonijnej - głównie amerykańskiej i kanadyjskiej - artykuły poświęcone kolekcjonerstwu i historii oręża polskiego.

Chyba najbardziej widoczną i efektowną działalnością są wystawy pochodzące z naszych zbiorów. 18 sierpnia 1991 roku odbyła się pierwsza wystawa Klubu zaprezentowana w Amerykańskiej Częstochowie (Doylestown, PA) pt.”Dni Chwały Oręża Polskiego: od Pskowa do Wilhelshaven 1581-1945’. Na wystawie zaprezentowaliśmy szeroką gamę eksponatów charakteryzujących czterystuletnią historię Wojska Polskiego. Kolejna wystawa miała miejsce w Konsulacie RP w Nowym Jorku w dniu 11 listopada 1992 roku.Poświęcona była ona 200 letniej historii Orderu Virtuti Militarii . Na wystawie zaprezentowano ponad 40 egzemplarzy Orderu Virtuti Militarii oraz eksponaty związane z historią Orderu. W roku 1994 w Clark (New Jersey) odbył się Światowy Zlot Lotników Polskich. Do wystawy zorganizowanej przez weteranów dołączona została wystawa zbiorów członków Klubu dotycząca Polskich Sił Powietrznych.

Kolejna wystawa Klubu miała miejsce w „Domu Polskiego Weterana”w Nowym Jorku (15 XI- 1 XII 1996 roku). Z okazji 75-lecia powstania Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej Klub nasz zorganizował wystawę pt. ”Broń i Baraw Wojska Polskiego 1914-1945”.Ostatnia zaś odbyła się 3 czerwca 2001 roku w Homdell (stan New Jersey) podczas Dnia Polskiego Dziedzictwa . Ze względu na szeroką i zróżnicowaną publiczność na wystawie zaprezentowano głównie eksponaty z XVII-XX wieku.

Od lutego 1991 roku rozpoczeliśmy wydawanie własnego biuletynu. Pierwsze trzy numery opracował Tadeusz Kwiatkowski, od numeru czwartego redaktorem naczelnym został Wojciech Budzyński. W maju 1993 roku wydano biuletyn”Hetman” jako rocznik w nowej szacie graficznej, opracowanej przez Mieczysława Rudka. W publikacji tej zamieszczone są niepublikowane artykuły Andrzeja Zaremby, artykuły członków Klubu oraz autorów z kraju, którzy zechcieli bezinteresownie współpracować z pismem.

Klub współpracuje z licznymi bratnimi organizacjami w kraju i na obczyźnie np.:
Polish Military Society w Chicago, Muzeum „ Intrepid” w Nowym Jorku, Muzeum i Instytutem gen.W.Sikorskiego, Stowarzyszeniem Weteranów Armii Polskiej, Stowarzyszeniem Miłośników Dawnej Broni i Barwy oraz Muzeum Wojska Polskiego.

W miarę możliwości Klub pomaga tym wszystkim, którzy nie mogą przyjechać do Stanów Zjednoczonych a zainteresowani są zbiorami i archiwaliami członków Klubu, które liczy ponad 10 tys. eksponatów ( nie licząc druków i książek).

Trzecim, najtrudniejszym wymiarem naszej działalności jest praca na rzecz dobrego imienia Polski w szczególności w kontekście historii Wojska Polskiego w Stanach Zjednoczonych. Podobnie jak w przypadku Polonii praca ta jest wielowymiarowa. Pierwszym szerszym kontaktem z Amerykanami był współudział i konsultacja wystawy „Polski Czyn Zbrojny 1939-1945” zorganizowanej przez nowojorskie Muzeum „Intrepid’ wraz z Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

W 50-tą rocznicę wybuchu II Wojny Światowej w środkach masowego przekazu pojawiło się wiele artykułów, audycji i filmów dokumentalnych poświęconych wydarzeniom minionej wojny. W bardzo wielu wypadkach informacje dotyczące Polski były błędne lub specjalnie zniekształcone. Dotyczyło to np. Polskich szarż na niemieckie czołgi w Kampanii Wrześniowej , ukazanie granic powojennych w kontekście Wojny 1939, pomylenie Powstania Warszawskiego z Powstaniem w Geccie czy osławionych i znanych ‘polskich obozów koncentracyjnych”. Wielokrotnie interweniowaliśmy, starając się podkreślić błędne i fałszywe informacje. Niestety nasze apele nie spotkały się z odezwem adresatów.

Ale były i też sukcesy. W 1993 roku ukazała się książka „Poles and Saxons of the Napoleonic Wars”, której współautorem był członek naszego Klubu kol.Mariusz Wesołowski. Zaś w dwa lata później ukazała się praca kol. Jana Koniarka „Polish Air Force 1939-1945” oraz monografia „PZL Fighters P.1 through P.8”.

Pomimo iż Klub nasz skupia miłośników polskich militariów są wśród nas kolekcjonerzy o szerszym zakresie. Kolekcjonują oni polskie malarstwo, srebro, porcelanę,sztychy oraz to co się mieści w szerokim pojęciu sztuki. Niejednokrotnie , dzięki swoim zbiorom i wiedzy zdobyli oni renomę w środowisku amerykańskim. Kol. Marek Kaleniecki jest konsultantem kilku domów aukcyjnych specjalizujących się numizmatyką europejską , jest on również cenionym ekspertem w „American Numismatic Society”. Podobną rolę w „Tristate Railway Historical Association” spełnia kol. Piotr Kumelowski, który jest rzeczoznawcą kolejnictwa polskiego i krajów ościennych. Dzięki jego staraniom od kilku lat udaje się do Polski grupa Amerykanów aby pojeździć starymi ciuchcimi czy szlakiem pociągów pancernych z Września 1939 roku. Sukcesem może poszczycić się kol. Tomasz Jankun , który zajmuje renomowaną pozycję w „The Nippon Bijutsu Token Hozon Kyokai’ - eksluzywnym stowarzyszeniem kolekcjonerów japońskiej broni białej.

Od 1995 do 1999 roku Klub posiadał własną witrynę internetową zaprojektowaną przez kol. Mieczysława Rudka. Ze względu na upadłość naszego prowajdera i wynikające z tego problemy techniczne , strona Klubu została odbudowana przez obecnych członków i nazwę zmieniono na www.hetmanusa.org.

Zarząd Klubu: